USG jamy brzusznej – jak wygląda badanie i kiedy je wykonać?

Czym jest USG i jak działa?

USG (ultrasonografia) to badanie obrazowe, w którym aparat wysyła fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości w głąb ciała. Fale odbijają się od narządów wewnętrznych i wracają do głowicy, a komputer zamienia je w obraz wyświetlany na monitorze w czasie rzeczywistym. Lekarz widzi dzięki temu strukturę, wielkość i ukrwienie poszczególnych organów – bez konieczności wykonywania jakichkolwiek nacięć.

W przeciwieństwie do rentgena czy tomografii komputerowej USG nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Badanie jest uznawane za bezpieczne – można je powtarzać dowolną liczbę razy, wykonywać u kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych. Służy zarówno do diagnostyki konkretnych dolegliwości (ból brzucha, nieprawidłowe wyniki laboratoryjne), jak i do kontroli profilaktycznych.

Co wykrywa USG jamy brzusznej?

Podczas badania lekarz ocenia kolejno poszczególne narządy jamy brzusznej. Oto, jakie zmiany może uwidocznić USG:

• wątroba – stłuszczenie, powiększenie, guzy, torbiele;
• pęcherzyk żółciowy – kamicę żółciową, polipy, cechy zapalenia;
• trzustka – zmiany zapalne, torbiele, podejrzane ogniska;
• nerki – kamicę nerkową, torbiele, wodonercze, zmiany wielkości;
• śledziona – powiększenie, zmiany ogniskowe;
• pęcherz moczowy – zmiany ścian, zaleganie moczu po mikcji;
• duże naczynia jamy brzusznej – aortę i jej ewentualne poszerzenie (tętniak).

Najczęściej wykonuje się USG, by zbadać wątrobę i nerki – te narządy przez długi czas mogą nie dawać objawów, mimo zmian w ich funkcjonowaniu. Dlatego profilaktyczne USG jamy brzusznej raz na 1–2 lata bywa wartościowe, nawet jeśli nie masz żadnych dolegliwości.

Jak wygląda USG jamy brzusznej?

Badanie przeprowadza lekarz – w zależności od wskazań może to być internista, radiolog, urolog lub endokrynolog. Całość wygląda bardzo prosto: kładziesz się na kozetce, odsłaniasz brzuch, a lekarz smaruje skórę chłodnym żelem przewodzącym (poprawia on kontakt głowicy ze skórą i jakość obrazu). Następnie przesuwa głowicę po brzuchu, zatrzymując się przy poszczególnych narządach, a na monitorze widać ich obraz w czasie rzeczywistym.

Podczas badania lekarz może Cię poprosić o wstrzymanie oddechu, bo dzięki temu lepiej widać np. wątrobę. W niektórych momentach możesz też poczuć mocniejszy nacisk głowicy, ale badanie USG jest w zasadzie bezbolesne i trwa ok. 10–20 minut.

Jak się przygotować do USG brzucha?

Przygotowanie do USG brzucha jest proste, ale ma realny wpływ na jakość obrazu. Gazy jelitowe i niedawno spożyty posiłek mogą utrudniać ocenę narządów, dlatego przed badaniem warto pamiętać o kilku rzeczach:

• przyjdź na czczo – ostatni lekki posiłek zjedz co najmniej 4 godziny przed badaniem (USG jamy brzusznej na czczo daje najczytelniejszy obraz, szczególnie pęcherzyka żółciowego);
• dzień wcześniej unikaj potraw wzdymających (kapusta, fasola, cebula, napoje gazowane);
• jeśli masz skłonność do wzdęć, lekarz może zalecić preparat zmniejszający gazowanie (np. zawierający symetykon);
• wypij ok. 1–1,5 l wody na ok. 2 godz. przed badaniem – pełny pęcherz jest niezbędny do skutecznego przeprowadzenia badania pęcherza moczowego.

Kobiety w ciąży mogą bezpiecznie poddać się badaniu – USG nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego i zgodnie z wiedzą medyczną, nie wpływa na zdrowie matki ani płodu.

Wskazania do USG jamy brzusznej – kiedy się zbadać?

Lekarz zleca USG, gdy podejrzewa konkretny problem, ale badanie sprawdza się też jako narzędzie wczesnego wykrywania zmian. Zgłoś się na USG, jeśli odczuwasz:

• przewlekły lub nawracający ból brzucha – szczególnie w prawym podżebrzu, nadbrzuszu lub okolicy lędźwiowej;
• nudności, wzdęcia, niestrawność utrzymujące się dłużej niż kilka tygodni;
• nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych (podwyższone enzymy wątrobowe, kreatynina, bilirubina);
• krwiomocz lub nawracające infekcje dróg moczowych;
• niewyjaśnioną utratę masy ciała;
• wyczuwalny opór lub powiększenie obwodu brzucha.

Profilaktyczne USG jamy brzusznej warto rozważyć też bez konkretnych dolegliwości – zwłaszcza po 40. roku życia, przy obciążeniu rodzinnym chorobami wątroby, nerek lub trzustki oraz przy cukrzycy czy otyłości. Stłuszczenie wątroby, kamienie w pęcherzyku żółciowym czy niewielkie torbiele nerek często nie dają żadnych objawów, a wykrywa je dopiero USG.

Regularna kontrola co 1–2 lata pozwala wychwycić takie zmiany na wczesnym etapie – zanim zaczną sprawiać problemy wymagające bardziej inwazyjnej diagnostyki lub leczenia.

Gdzie wykonać USG w Gliwicach?

USG w okolicy Gliwic wykonasz w wielu placówkach – zarówno publicznych (z refundacją NFZ, ale po skierowaniu i z dłuższym czasem oczekiwania), jak i prywatnych (bez skierowania, zazwyczaj w ciągu kilku dni). Przy wyborze warto zwrócić uwagę, kto wykonuje badanie – najlepiej, jeśli robi to lekarz, który od razu omówi z Tobą wynik.

W Klinice Amiro w Knurowie k. Gliwic badanie USG odbywa się w trakcie wizyty lekarskiej. Klinika dysponuje głowicami o różnej częstotliwości, co pozwala na precyzyjne obrazowanie zarówno narządów jamy brzusznej, jak i tkanek miękkich, tarczycy czy stawów.